Sadece Birkaç Yiyecek Yiyen Çocuklarda Besin Çeşitliliği Nasıl Artırılır?

Bazı çocuklar yemek seçmekten daha farklı olarak yalnızca birkaç belirli yiyeceği kabul edebilir. Her gün aynı makarnayı istemek, sadece belirli şekilde hazırlanmış patatesi yemek, yalnızca birkaç kahvaltılık ürünü kabul etmek veya farklı yemekleri daha tatmadan reddetmek ailelerin sık karşılaştığı durumlardan biridir.

Bu durumda ilk hedef çocuğun tabağına mümkün olduğunca fazla yeni yiyecek koymak olmamalıdır. Çocuğun hangi yiyecekleri kabul ettiğini, bu yiyeceklerin ortak özelliklerini ve hangi besin gruplarının günlük beslenmede eksik kaldığını anlamak daha doğru bir başlangıç sağlayabilir.

Sınırlı Beslenen Çocuğun Beslenmesini Önce Anlamak

“Sadece beş çeşit yemek yiyor” ifadesi tek başına çocuğun beslenme düzenini açıklamak için yeterli değildir. Çünkü tüketilen beş yiyeceğin hangi besinlerden oluştuğu, nasıl hazırlandığı ve çocuğun başka hangi yiyeceklere yaklaşabildiği önemlidir.

Örneğin bazı çocuklar farklı yiyecekleri tamamen reddetmek yerine belirli özelliklere sahip besinleri tercih ediyor olabilir. Çıtır yiyecekleri kabul edip yumuşak kıvamlı yiyeceklerden kaçınabilir veya sade yiyecekleri tüketirken içerisinde birden fazla malzeme bulunan yemekleri istemeyebilir.

Çocuğun Kabul Ettiği Yiyeceklerin Ortak Özelliklerine Bakın

Besin çeşitliliğini artırmadan önce çocuğun sevdiği yiyeceklerin bir listesini çıkarmak yararlı olabilir. Burada yalnızca yiyeceğin adına değil; tadına, dokusuna, rengine, sıcaklığına ve hazırlanma şekline de bakılabilir.

Bu gözlemler yeni yiyeceklerin nasıl sunulabileceği konusunda aileye fikir verebilir. Amaç çocuğu etiketlemek değil, mevcut tercihlerini daha iyi anlamaktır.

Besin Çeşitliliğini Bir Anda Artırmaya Çalışmayın

Çocuğun kabul ettiği yiyecek sayısı sınırlıysa sofraya aynı anda çok sayıda yabancı yiyecek eklemek zorlayıcı olabilir. Daha küçük değişikliklerle ilerlemek bazı çocuklar açısından daha rahat bir deneyim sağlayabilir.

Örneğin sade makarna tüketen bir çocuğun önüne doğrudan içerisinde birçok sebze bulunan farklı bir yemek koymak yerine, sevdiği makarnanın yanında küçük miktarda yeni bir besin sunulabilir. Buradaki hedef yeni yiyeceğin mutlaka yenmesi değil, çocuğun onunla karşılaşmasına fırsat vermektir.

Sevdiği Besinlerden Yeni Besinlere Geçiş Yapılabilir mi?

Çocuğun halihazırda kabul ettiği yiyecekler yeni seçeneklere geçiş için başlangıç noktası oluşturabilir. Benzer doku, tat veya hazırlama yöntemine sahip yiyeceklerden yararlanılabilir.

Örneğin fırında patatesi seven bir çocuk için benzer şekilde hazırlanmış farklı sebzeler zaman içerisinde sofraya eklenebilir. Yoğurdu sade tüketen bir çocuk farklı sunumlarla karşılaştırılabilir. Burada önemli olan değişikliği çocuğun fark etmeyeceği şekilde yiyeceğin içerisine gizlemek değil, yeni besini güvenli ve tanınabilir bir ortamda sunmaktır.

Çocuklarda Besin Çeşitliliği Nasıl Desteklenebilir?

Besin çeşitliliğinin gelişmesi yalnızca çocuğun tabağında gerçekleşmez. Market alışverişinden yemek hazırlamaya ve aile sofrasına kadar günlük yaşamın farklı bölümleri çocukların yiyecekleri tanımasına yardımcı olabilir.

Yeni yiyeceğin hemen yenmesini beklemek yerine çocuğun besinle farklı şekillerde karşılaşmasına fırsat vermek süreci daha sakin hale getirebilir.

Yeni Bir Yiyeceği Denememesi Başarısızlık Değildir

Bir yiyeceği kabul etmek yalnızca onu yemek anlamına gelmez. Çocuğun yeni besini masada görmesi, tabağında bulunmasına izin vermesi, koklaması, dokunması veya küçük bir miktarını tatması farklı aşamalar olarak düşünülebilir.

Bu nedenle “Bir kere verdik, yemedi” diyerek yeni besini tamamen sofradan çıkarmak yerine farklı zamanlarda baskı oluşturmadan tekrar sunmak düşünülebilir.

Sevdiği Yiyeceği Sofradan Kaldırmak Gerekir mi?

Bazı aileler çocuk yeni yemekleri tüketmediğinde sevdiği yiyecekleri tamamen kaldırarak onu farklı bir besini yemeye yönlendirmeye çalışabilir.

Ancak çocuğun kabul ettiği yiyeceklerden en az birinin sofrada bulunması yemek zamanını daha öngörülebilir hale getirebilir. Bunun yanında küçük miktarda yeni veya henüz kabul edilmeyen bir yiyecek sunulabilir.

Amaç “Acıkırsa mecburen yer” yaklaşımı oluşturmak yerine mevcut güvenli yiyeceklerle yeni besinler arasında aşamalı bir geçiş sağlamaktır.

Çocuğu Yemek Hazırlamaya Dahil Etmek Faydalı Olabilir

Bir çocuğun yiyecekle ilişkisi yalnızca yemek masasında başlamaz. Birlikte marketten sebze seçmek, meyveleri yıkamak, salata hazırlarken yardımcı olmak veya yaşına uygun basit mutfak görevlerine katılmak çocuğun farklı yiyecekleri tanımasına yardımcı olabilir.

Burada da çocuğun hazırladığı yiyeceği mutlaka tüketmesini beklemek gerekmez. Yiyeceğe dokunmak, kokusunu fark etmek ve hazırlanışını görmek de besinle kurulan deneyimin bir parçasıdır.

Besinleri Gizlemek Her Zaman İyi Bir Strateji Olmayabilir

Sebzeyi köftenin içerisine tamamen gizlemek veya çocuğun bilmediği bir yiyeceği sevdiği besinin içerisine fark ettirmeden eklemek kısa vadede tüketimi artırıyor gibi görünebilir.

Ancak besin çeşitliliğini geliştirmek açısından çocuğun yeni yiyeceği tanıması da önemlidir. Çocuk havucun nasıl göründüğünü hiç görmeden yalnızca başka yemeklerin içerisinde tüketiyorsa havucu bağımsız bir yiyecek olarak kabul etmeyi öğrenmiş olmayabilir.

Yemeklerin içerisinde farklı malzemeler kullanılabilir ancak bunun yanında besinlerin kendi haliyle de zaman içerisinde tanıtılması düşünülebilir.

Yemek Masasını Sürekli Pazarlık Alanına Dönüştürmeyin

“Üç lokma sebze yersen tatlı yiyebilirsin” gibi ifadeler ailelerin iyi niyetle kullandığı yöntemlerden biridir. Fakat bu yaklaşım çocuğun gözünde tatlıyı ödül, sebzeyi ise tamamlanması gereken zorunlu bir görev haline getirebilir.

Besin çeşitliliğini artırma sürecinde hedef çocuğa belirli bir yiyeceği zorla yedirmek değil, farklı yiyeceklerle daha rahat bir ilişki geliştirebileceği ortam oluşturmaktır.

Diyetisyen Değerlendirmesinde Nelere Bakılabilir?

Sadece birkaç yiyecek tüketen çocuklarda beslenme değerlendirmesi yapılırken yalnızca reddedilen yiyeceklerin listesine bakılmaz. Çocuğun kabul ettiği besinler, besin gruplarının çeşitliliği, öğün ve atıştırma düzeni, okul beslenmesi ve aile içerisindeki yemek alışkanlıkları birlikte ele alınabilir.

Diyetisyen ve Beslenme Uzmanı Melike Aykol, çocuklarda seçici yeme ve sınırlı besin çeşitliliği konusunda mevcut beslenme düzeninin değerlendirilmesine ve aileyle birlikte uygulanabilir beslenme adımlarının oluşturulmasına yönelik danışmanlık sunmaktadır.

İzmir'de Karşıyaka ve Ödemiş'te yüz yüze diyetisyen görüşmeleri gerçekleştirilebildiği gibi uygun durumlarda ailelerle online beslenme danışmanlığı da planlanabilir.

Hedef Bir Haftada Her Şeyi Yedirmek Değildir

Uzun süredir yalnızca birkaç yiyecek tüketen bir çocuğun besin çeşitliliğinin birkaç gün içerisinde tamamen değişmesini beklemek gerçekçi olmayabilir. Küçük değişikliklerin kabul edilmesi ve yeni yiyeceklerle olumlu deneyimlerin oluşması zaman gerektirebilir.

Bu süreçte yalnızca “Bugün yedi mi, yemedi mi?” sorusuna odaklanmak yerine hangi yiyeceklere yaklaşmaya başladığı, hangi yeni tatları tolere edebildiği ve besin çeşitliliğinin zaman içerisinde nasıl değiştiği gözlemlenebilir.

Amaç çocuğun tabağını mümkün olduğunca fazla yiyecekle doldurmak değil; farklı besinleri tanımasına ve günlük beslenme çeşitliliğinin aşamalı olarak gelişmesine uygun bir ortam oluşturmaktır.